Bir web yazısını okuyan herkes sayfayı aynı biçimde kullanmaz. Kimi başlıklara göz atar, kimi yakınlaştırır, kimi yardımcı teknolojilerle içerikte ilerler. Bu nedenle metni yalnızca görünüş olarak düzenlemek yeterli olmayabilir. Başlıkların ne söylediği, bağlantının nereye gittiği ve görselin hangi bilgiyi taşıdığı da okuma deneyiminin parçasıdır.
Başlıkları içeriğin haritası gibi düşünün
“Giriş”, “detaylar” ve “diğer” gibi başlıklar tek başına bölümün konusunu anlatmayabilir. Bunun yerine okuyucunun hangi soruya yanıt bulacağını gösteren başlıklar seçin. Örneğin bir etkinlik sayfasında “Ulaşım” yerine “Etkinlik alanına nasıl ulaşılır?” ifadesi daha doğrudan bir beklenti oluşturabilir. Kısa olması kadar açıklayıcı olması da önemlidir.
Başlıkların sırasını metnin mantığına göre kurun. Bir bölümün alt konusu varsa uygun düzeyde alt başlık kullanın. Yalnızca daha küçük görünsün diye başlık seviyelerini rastgele seçmekten kaçının. W3C'nin yazı rehberi, başlıkların anlamı ve yapıyı taşımasını vurgular. Görünüşle birlikte belgenin düzenini de düşünmek gerekir.
Bağlantının hedefini adıyla anlatın
“Buraya tıklayın” ifadesi, çevresindeki cümleden ayrıldığında nereye gittiğini söylemez. “Etkinlik programı” veya “Fotoğraf arşivleme rehberi” gibi bağlantı metinleri daha açıklayıcıdır. Bir dosya açılacaksa türünü belirtmek de yararlı olabilir. Okuyucunun tıklamadan önce ne bekleyeceğini anlaması, metnin işlevini güçlendirir.
Örneğin aynı paragrafta üç ayrı “ayrıntılar” bağlantısı bulunduğunu düşünün. Her birini hedefiyle adlandırdığınızda hem taramak hem daha sonra aynı kaynağı bulmak kolaylaşır. Bağlantı metnini gereksiz uzun cümleye dönüştürmeniz gerekmez. Konuyu ayırt eden birkaç kelime çoğu zaman daha anlaşılır bir başlangıç sağlar.
Görselin ne işe yaradığını belirleyin
Bir görsel yalnızca süs mü, bir işlemi mi gösteriyor, yoksa tabloda bulunmayan bilgi mi taşıyor? Açıklamayı bu işleve göre hazırlayın. Aynı fotoğraf farklı sayfalarda farklı rol oynayabilir. Alternatif metin, görüntüdeki bütün ayrıntıları saymak yerine o bağlamdaki anlamını aktarmalıdır. Dekoratif kullanımın yönetimi ayrıca düşünülmelidir.
Örneğin bir bağlantı düğmesinin ekran görüntüsünde amaç düğmenin yerini göstermekse, açıklama bu işlemi anlatabilir. Uzun bir grafikte ise yalnızca “grafik” yazmak yeterli bilgi vermez. Temel bulguyu yazıda da açıklamak ve gerekirse veriyi erişilebilir biçimde sunmak gerekir. Görsel, metindeki eksik bir düşünceyi okuyucunun tahmin etmesini beklememelidir.
Yönergeleri yapılabilir adımlarla yazın
“Gerekli işlemleri tamamlayın” gibi genel cümleler yerine hangi bilginin nereden girileceğini söyleyin. Bir işlem birkaç aşamadan oluşuyorsa sırayı görünür yapın. Yalnızca renge veya ekrandaki konuma dayanan tarifler, sayfa farklı göründüğünde yetersiz kalabilir. Alanın adını kullanmak daha açıklayıcı bir yönlendirme sunabilir.
Bir form açıklamasını kontrol ederken ilk kez gören birini düşünün. Hangi dosyanın istendiği, kabul edilen biçimin ne olduğu ve işlemden sonra ne olacağı anlaşılmalı. Bilmediğiniz teknik sınırı tahmin ederek yazmak yerine uygulamanın gerçek koşulunu kontrol edin. Açık yönerge, kullanıcının hata mesajından kural keşfetmesini beklemez.
Metni küçük bir kullanım senaryosuyla inceleyin
Yazınızdan yalnızca bir bilgi bulmayı gerektiren görev seçin: Etkinlik saati, indirme bağlantısı veya ilk kurulum adımı. Başlıklara bakarak o bilgiye ulaşılabiliyor mu? Bağlantılar tek başına okununca anlamlı mı? Görsel görünmediğinde ana düşünce yine anlaşılabiliyor mu? Bu sorular başlangıç kontrolü sağlar.
Böyle bir inceleme tam erişilebilirlik değerlendirmesinin yerine geçmez. Fakat içerik hazırlayan kişinin doğrudan düzeltebileceği noktaları görünür kılar. Metni düzenledikten sonra aynı görevi tekrar deneyin. Amaç yalnızca kısa yazmak değil, okuyucunun bilgiyi bulabilmesi ve ne yapacağını anlayabilmesidir. Küçük yazım kararları bu hedefe somut katkı sunabilir.
